Hạnh
phúc lứa đôi là hạnh phúc có được giữa hai người yêu
nhau. Mỗi người cảm thấy hài lòng, được hiểu, được thông
cảm và nâng đỡ bởi người kia. Mỗi người tự xem việc
đem lại hạnh phúc và sự thăng tiến của người kia là quan
trọng và sẵn sàng phục vụ người mình yêu. Ðịnh nghĩa này
áp dụng cho cả người dị tính luyến ái (tình yêu giữa hai
người khác phái) và người đồng tính luyến ái (tình yêu
giữa hai người cùng phái). Với định nghĩa như vậy, tôi
nghĩ quý độc giả đã thấy rõ tại sao hạnh phúc lứa đôi
phải là một sự lựa chọn mà không thể là một sự bắt
buộc. Hôn nhân có thể là một sự bắt buộc tùy quan niệm
của xã hội và gia đình, nhưng để có hạnh phúc lứa đôi,
sự kết hợp phải là một tự nguyện nối kết bởi tình yêu,
sau đó sợi giây liên hệ được vun xới bởi những nỗ
lực không ngừng nhằm tìm hiểu nhau để nâng đỡ tinh thần
và giúp đỡ nhau tiến bộ trong đời. Nếu hạnh phúc cá nhân
là một điều khó tìm thì hạnh phúc lứa đôi còn khó tìm hơn
nữa. Phải có hai người, và cả hai người đều cảm thấy
hạnh phúc thì mới gọi là hạnh phúc lứa đôi được. Có
những lứa đôi trong đó một người cảm thấy rất thoải mái
và hài lòng, trong khi người kia thì lắc đầu ngán ngẩm
hoặc âm thầm chịu đựng. Trường hợp này có thể giải thích
là một người đã hy sinh hạnh phúc của mình cho người kia.
Có rất nhiều gia đình Việt Nam trong đó người đàn bà
phải nhẫn nhục hy sinh cho chồng cho con, theo truyền thống Á
Ðông.
Tôi
cố tình phân biệt những danh từ Tình Yêu Lãng Mạn, Tình Yêu
Chân Thật, Hạnh Phúc Lứa Ðôi và Hôn Nhân, vì chúng có
những ý nghĩa hoàn toàn khác biệt :
* Tình Yêu Lãng Mạn (romantic love) là giai đoạn đầu tiên
của tình yêu, khi hai người mới bắt đầu rung động, cảm
thấy hợp nhãn, để ý tới nhau. Nếu sự xúc động này mãnh
liệt thì thường được gọi là tiếng sét ái tình. Trong
giai đoạn này hai người yêu nhau qua những tưởng tượng và
mơ mộng của chính mình, mà sự lôi cuốn của dục tình điều
khiển bởi các kích thích tố, đóng vai trò quan trọng. Tôi
đã phân tích kỹ giai đoạn này trong Hành Trang Vào Ðời
Tập I, chương Tình Yêu.
* Tình Yêu Chân Thật (true love) là giai đoạn sau cùng khi hai
người đã đạt được sự thông cảm và hiểu nhau, yêu nhau
vì chính con người thật của nhau. Ðây mới là một tình yêu
bền vững. Tiến sĩ Goldberg định nghĩa tình yêu chân thực
như sau: yêu nhau có nghĩa là biết và yêu con người thật
của nhau. Con người thật này bao gồm các đặc điểm tốt và
xấu. Thấy được trái ấu đen đủi, méo mó, xấu xí nhưng
vẫn yêu, chứ không phải nhất quyết cho rằng trái ấu tròn.
Mù quáng không chịu thấy những khuyết điểm của người mình
yêu cũng như mơ mộng tưởng tượng gán cho người yêu
những đặc tính mà họ không có, là hai yếu tố chính điều
khiển tình yêu lãng mạn. Tình yêu chân thật, do đó đòi
hỏi thời gian và thử thách, nhất là đợi khi lửa lòng
lắng dịu, thực tế phơi bày, mỗi người nhìn rõ người yêu
của mình với những điểm tốt xấu hầu biết cách cư xử.
Tình yêu chân thật là tình yêu đã trải qua thử thách chứ
không thể một sớm một chiều mà có được. Sau đây là
tiến trình của một mối tình từ giai đoạn tình yêu lãng
mạn đến tình yêu chân thật:
Cô A và anh B gặp nhau tại một buổi tiệc liên hoan tất niên
trong trường. Anh B là trưởng ban văn nghệ, đảm trách phần
văn nghệ giúp vui cho buổi liên hoan. Cô A trình diễn phần
đơn ca buổi tối hôm đó. Hai người khi mới gặp đã có
cảm tình với nhau ngay. Anh B thật hào hoa phong n
hã,
thật nhiều kinh nghiệm, và nhất là, anh làm việc dễ dàng
với tất cả mọi người, từ ban nhạc cho đến các ca sĩ, lúc
nào anh cũng giữ được vẻ điềm tĩnh và có những quyết
định chính xác khiến chương trình văn nghệ xảy ra thông
suốt trong bầu không khí vui vẻ và hợp tác của tất cả
mọi người. Cô A thật xinh tươi trong chiếc áo dài thời
trang tha thướt và vẻ thùy mị cố hữu của người con gái
Á Ðông. Cô lại tình cờ hát bài hát mà anh B vốn rất yêu
thích. Mối tình bắt đầu khi anh B đưa cô A về nhà và sau
đó hai người hò hẹn, gặp gỡ để tìm hiểu nhau. Hình
ảnh đầu tiên nơi anh B đã gây nhiều xao xuyến cho cô A là
hình ảnh một người thanh niên vừa có tài lãnh đạo, điều
khiển, vừa có một tâm hồn lãng mạn, yêu âm nhạc. Cô
vừa phục, vừa nghĩ rằng cô và anh có một điểm chung là yêu
thích văn nghệ. Anh là mẫu người cô mong đợi, là một hoàng
tử của lòng mà cô hằng mơ mộng. Anh B xúc động với vẻ
thùy mị dịu dàng đầy nữ tính của cô A. Thời gian trôi
qua, hai người thân nhau hơn, dành thì giờ nhiều cho nhau và tìm
hiểu nhau nhiều hơn từ những ý thích đến những thói quen
hay tật xấu. Cô A bắt đầu thấy những sinh hoạt cộng đồng
của anh B là mất thì giờ, nhất là qua những sinh hoạt này
mà có nhiều cô gái khác cũng có cảm tình và muốn tiến đến
với anh. Cô cảm thấy ghen tức và không muốn anh B tham gia
nhiều những sinh hoạt này nữa mà chỉ giới hạn trong việc
quen biết và chăm sóc cho cô. Cô bắt đầu cằn nhằn và tỏ
ý không vui, đôi khi còn ra mặt phản đối khi anh B nhận
lời tham gia một sinh hoạt cộng đồng. Anh B cảm thấy cô A
cản trở những ý thích và tự do của anh, và bắt đầu khó
chịu khi cô A khóc lóc hay hờn dỗi. Nhiều khi, chỉ vì không
muốn cô A cản trở hay khóc lóc mà anh có những quyết định
đơn phương không hỏi ý kiến cô. Anh bắt đầu thấy cô khó
tính và hay than phiền thay vì thùy mị như trước. Thêm vào
đó, anh bắt đầu thấy những điểm xấu khác của cô mà
anh không vừa ý, như chưng diện hơi nhiều, mất nhiều thì
giờ chăm sóc quần áo, ăn mặc thay vì học hành hay chăm sóc
việc nhà. Cô còn thích la cà với các bạn gái để bàn về
thời trang và các ca sĩ hoặc tài tử thay vì đọc sách để
mở mang kiến thức.
Hai người
bắt đầu cãi vả, giận hờn, mỗi người đều chỉ trích
những tật xấu của người kia cũng như đặt điều kiện đòi
hỏi người kia phải sửa đổi... Sau một thời gian căng
thẳng, hai người nhận ra rằng vẫn thương nhau và không
thể chia tay nhau, họ tìm gặp lại nhau và bắt đầu tập
chấp nhận nhau. Anh B cho biết sinh hoạt cộng đồng là niềm
vui của anh, là lý tưởng của anh. Cô A bắt đầu chấp
nhận, và tập bỏ tính ghen tuông của mình. Những lúc có
thể, cô theo anh B trình diễn văn nghệ. Cô cũng có thể để
anh B sinh hoạt một mình nếu thời khóa biểu của cô không
cho phép. Anh B cũng thôi không chế nhạo cô A là thiếu chiều
sâu, sống hời hợt chạy đua theo vật chất và hào nháng bên
ngoài. Anh chấp nhận cô mặc dầu không đồng ý với cô, và
thôi không ép buộc cô phải đọc sách này sách nọ. Có
những lúc anh gặp hoàn cảnh khó khăn, cô A vẫn an ủi, nâng
đỡ tinh thần cho anh mà không phàn nàn hay áp lực anh phải làm
theo ý cô hoặc chê bai chỉ trích anh. Thời gian trôi qua, càng
ngày hai người càng biết thêm tính tình, ý thích của nhau cũng
như phương cách đối phó với cuộc đời, với hoàn cảnh khó
khăn. Họ hoàn toàn tôn trọng quyết định của nhau, và luôn
luôn sát cánh bên nhau để nâng đỡ tinh thần và giúp đỡ
lẫn nhau.
* Hạnh Phúc Lứa Ðôi: điều kiện để có hạnh phúc lứa đôi
là tình yêu chân thật. Nhưng tình yêu chân thật một mình không
đủ để đem lại hạnh phúc lứa đôi. Những yếu tố khác
như phương cách thông đạt, tìm hiểu tánh tình của nhau để
biết cách cư xử hay chiều chuộng, sự gắn bó hết mình cho
người mình yêu, thái độ tích cực đối với hạnh phúc
của người yêu, cùng nhau trải qua những thăng trầm của đời
sống, nâng đỡ, thông cảm nhau mà không tìm cách thay đổi
nhau, cách cư xử đối với bạn bè của nhau và gia đình hai
bên, phương cách dung hòa những dị biệt, là những thử thách
mà hai người phải vượt qua để đạt được hạnh phúc
lứa đôi. Trong hạnh phúc lứa đôi, mỗi người cảm thấy mình
được tự do theo đuổi mộng ước của mình. Sự hiện
diện của người yêu làm mình vui hơn chứ không làm mình
bị trì kéo. Có khi hai người có những sự khác biệt không
hóa giải được thì mỗi bên đều phải nhượng bộ một
phần. Sự nhượng bộ này đến từ sự hy sinh để bảo vệ
hạnh phúc lứa đôi mà mỗi bên tự nguyện làm, chứ không
phải đến từ sự đe dọa hay do sợ hãi mà làm.
* Hôn nhân: hôn nhân là một thực thể hoàn toàn biệt lập.
Mặc dù thông thường, tình yêu chân thật thường tiến đến
hôn nhân, nhưng điều này không luôn luôn xảy ra. Có người
sống với nhau cả đời rất hạnh phúc mà không tiến đến
hôn nhân. Có người tiến đến hôn nhân vì những lý do khác
hơn là vì tình yêu. Trên thực tế, những trường hợp này
không hiếm. Như trường hợp sau đây của thi sĩ ...., lấy
vợ để trả thù hay để đỡ lạnh lòng :
Thôi thế từ
nay em lấy chồng Anh về lấy vợ thế là xong. Vợ anh không
đẹp bằng em mấy ,Anh lấy cho anh đỡ lạnh lòng.
Ðộng lực đưa đến hôn nhân có thể là một sự đổi chác,
để trả nợ, vì lý do chính trị như trường hợp Huyền Trân
công chúa bị gả sang Chiêm Thành để đổi lấy hai châu Ô và
Lý. Hôn nhân cũng có thể là một phương cách tìm người giúp
việc không công (như cảm tưởng của cô Loan trong tiểu
thuyết Ðoạn Tuyệt của Nhất Linh). Hôn nhân là một hành động
kết hợp có tính cách pháp lý, xã hội, tôn giáo và gia đình,
là một thử thách đáng kể đối với hạnh phúc lứa đôi.
Có nhiều cặp sống chung rất hạnh phúc khi chưa cưới, nhưng
lại không chịu nổi những thử thách do hôn nhân đem lại.
Nhiều người còn chua chát cho rằng hôn nhân giết chết tình
yêu.
